Omgaan met dilemma's

Niet voor iedere situatie is een regel en soms hebben we tijd nodig om de juiste keuze te maken. Door reflectie, ervaring delen en bespreken van dilemma’s vergroten we ons inzicht en versterken hiermee ons moreel kompas. 

Voorbeelden

Voorbeelden van dilemma's met botsende COA-waarden

Stappenplan bij een dilemma

Stappenplan: het gesprek voeren

Tegen welke dilemma’s loop jij aan in je werk? Hoe ga je daar mee om? Zoek je het gesprek met collega’s of je leidinggevende? Hieronder staat eerst het stappenplan opgenomen die helpen bij het ontrafelen van een dilemma. Ook zijn er voorbeelden van dilemma’s waarbij onze COA-waarden botsen.

Leidinggevenden kunnen het gesprek in hun team of afdeling starten: tegen welke dilemma’s lopen we aan? Kies één en doorloop het stappenplan.

Een dilemma is een situatie waarin je moet kiezen tussen twee of meer opties, waarbij elke keuze nadelen heeft. Dit kan ook gaan om botsende COA-waarden.

In ons dagelijks werk kan je te maken krijgen met lastige situaties waarin onze COA-waarden onder druk staan of zelfs met elkaar in botsing komen. Het helpt om met elkaar te bespreken wat het juiste is om te doen.

  • Resultaatgericht versus Medemenselijk
    Ik voel de druk om snel opvangplekken te realiseren, maar vraag me af hoe ik daarbij de menswaardigheid kan blijven bewaken.

  • Transparantie versus Kundig
    Ik wil open zijn over de afspraken met de gemeente, maar merk dat dit gevoelig ligt en niet altijd gedeeld kan worden.

  • Gezamenlijk versus Kundig
    Ik wil eerlijk zijn over spanningen en incidenten op locatie, maar ben bang dat dit het vertrouwen van de omgeving schaadt.

Onze COA-waarden botsen

6

5

4

3

2

1

4

Is er een wettelijke regel?
Voldoet de beslissing of actie aan wet- en regelgeving?

Sluit het aan bij onze gedragscode?
Staat er iets in de COA Gedragscode of in onze richtlijnen dat meer duidelijkheid geeft over deze situatie?

Past het bij onze COA-waarden en professioneel ambtelijk handelen?
Komt de beslissing of actie overeen met waar wij als organisatie voor staan? Toets hoe de beslissing of actie past bij elke kernwaarde: Medemenselijk, gezamenlijk en kundig (zie hoofdstuk 2).

Zijn de belangen van alle betrokkenen meegewogen?
Heb je rekening gehouden met de impact op bewoners, collega’s, partners en andere stakeholders?

Kun je het uitleggen?
Kun je deze beslissing of actie zonder aarzeling toelichten aan collega’s, je leidinggevende, familie of vrienden?

Wat is het effect op onze reputatie?
Bestaat er een kans dat deze beslissing of actie het vertrouwen in jou of de reputatie van het COA schaadt?

Start het gesprek

  • Bekijk de COA-waarden: Medemenselijk, Gezamenlijk en Kundig in hoofdstuk 2.

  • Bespreek met elkaar de vragen uit het stappenplan en hoe de COA-waarden hierop aansluiten.

  • Bespreek aan het einde ook wat goed was aan het gesprek en hoe jullie nu verdergaan.

  • Geef altijd het goede voorbeeld en creëer een open cultuur.

  • Plan gesprekken met je team om dilemma’s te bespreken en evalueer achteraf of er ondersteuning nodig is.

Belangrijke uitgangspunten

Wat is een dilemma?

  • Een collega maakt een opmerking die je als ongepast ervaart, maar waarvan je niet weet of deze als grensoverschrijdend wordt gezien.

  • Je wordt door een bewoner of samenwerkingspartner uitgenodigd voor een activiteit buiten werktijd en je twijfelt of dit de professionele afstand beïnvloedt.

  • Je hoort van een collega dat er mogelijk regels worden overtreden, maar je bent bang voor de gevolgen als je dit meldt.

  • Je twijfelt of je een cadeau mag aannemen van een externe partij.

  • We moeten soms onder druk zorgen voor voldoende opvangplekken en we willen dat ook zorgvuldig doen.

  • Herken het dilemma
    Wees alert op signalen van mogelijk niet-integer handelen of situaties die ongemakkelijk voelen.

  • Zoek het gesprek
    Bespreek je dilemma met je leidinggevende, collega’s of een vertrouwenspersoon. Je kan ook altijd terecht bij het Meldpunt Integriteit voor vragen en twijfels.

  • Deel en leer
    Ervaringen versterken ons moreel besef.

  • Maak een afgewogen keuze
    Gebruik het stappenplan.